AI Act als werkgever: wat geldt er nu al?

Je team werkt al met AI, of je gaat dat binnenkort doen: bij werving, bij planning of bij het terugluisteren van gesprekken. De AI Act geldt dan ook voor jou als werkgever, niet alleen voor de partij die het systeem bouwt.

Een deel van de regels geldt al sinds februari 2025. Een ander deel is dit jaar verschoven naar december 2027.

Wie je bent onder de AI Act

De AI Act is Verordening (EU) 2024/1689. Ze onderscheidt de aanbieder, die een AI-systeem ontwikkelt en in de handel brengt, en de gebruiksverantwoordelijke: wie een AI-systeem "onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt" (artikel 3). Zet je als werkgever een AI-systeem in voor je eigen team, dan ben jij dus de gebruiksverantwoordelijke, en gelden de plichten voor die rol voor jou.

Verboden sinds 2 februari 2025: emotieherkenning op de werkplek

De verboden AI-praktijken uit artikel 5 gelden sinds 2 februari 2025 (artikel 113). Voor werkgevers is vooral artikel 5, lid 1, onder f van belang. Dat verbiedt het gebruik van AI-systemen "om emoties van een natuurlijke persoon op de werkplek en in het onderwijs uit af te leiden, behalve wanneer het gebruik van het AI-systeem is bedoeld om uit medische of veiligheidsoverwegingen te worden ingevoerd".

Wat telt als emotieherkenning, legt overweging 18 uit. Het gaat om het vaststellen of afleiden van emoties of intenties, zoals geluk, woede of verrassing, op basis van biometrische gegevens. Het enkel detecteren van duidelijk zichtbare uitdrukkingen, gebaren of bewegingen valt er niet onder, en de overweging noemt daarbij ook "kenmerken van iemands stem, zoals een luide spreektoon of een fluistertoon". Dat verandert zodra die worden gebruikt om emoties te herkennen of af te leiden. Het onderscheid zit dus tussen waarnemen hoe iemand spreekt en daaruit afleiden hoe iemand zich voelt.

Hoog risico: AI die prestaties en gedrag beoordeelt

Bijlage III van de AI Act wijst AI-systemen voor werk en personeelsbeheer aan als hoog risico. Onder punt 4 vallen systemen voor het werven en selecteren van kandidaten, en systemen die bedoeld zijn "voor het nemen van besluiten die van invloed zijn op de voorwaarden van arbeidsgerelateerde betrekkingen" en "voor het monitoren en evalueren van prestaties en gedrag van personen in dergelijke betrekkingen".

Voor zo'n systeem gelden voor jou als gebruiksverantwoordelijke de plichten uit artikel 26. Een paar ervan:

Je gebruikt het systeem volgens de gebruiksaanwijzing van de aanbieder.
Je wijst mensen aan voor het menselijk toezicht, met de nodige bekwaamheid, opleiding en autoriteit.
Je houdt de werking in de gaten en meldt risico's en ernstige incidenten, onder meer aan de aanbieder.
Je vertelt werknemersvertegenwoordigers en de betrokken werknemers vooraf dat ze met het systeem te maken krijgen (lid 7).

Die regels zouden eerst op 2 augustus 2026 ingaan. De Digitale omnibus inzake AI, Verordening (EU) 2026/1744 van 8 juli 2026, heeft dat verschoven: voor systemen uit bijlage III gelden ze vanaf 2 december 2027.

AI-geletterdheid: wat er van je team gevraagd wordt

Artikel 4 vraagt dat aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen nemen om de AI-geletterdheid van hun personeel te ondersteunen. Sinds de omnibus van juli 2026 staat erbij dat dit niet betekent dat je een bepaald niveau moet waarborgen. Wat je wel doet: zorgen dat de mensen die met het systeem werken weten wat het doet, waar het fout kan gaan en wat ze met de uitkomst doen.

Callab in beeld

Callab leidt geen emoties of gemoedstoestand af uit stem. Callab meet waarneembaar spreekgedrag: tempo, pauzes, spreekaandeel en onderbrekingen. Elke aanvraag aan een model wordt vóór verzending aan die grens getoetst, en criteria die een team zelf instelt ook. Callab neemt geen besluiten over medewerkers: een score is invoer voor een coachgesprek, en besluiten over mensen neemt de werkgever, door een mens. Dat staat allemaal op de pagina over hoe Callab met data omgaat.

Gebruik je software die gesprekken of prestaties per medewerker beoordeelt, van welke leverancier ook, laat dan uitzoeken of die onder bijlage III valt. Dat doe je het best ruim vóór december 2027, samen met je ondernemingsraad. Voor de privacykant lees je wat de AP vraagt bij gesprekken opnemen als werkgever en wanneer je een DPIA voor gespreksopnames nodig hebt. Voor de rol van de ondernemingsraad: personeelsvolgsysteem en instemming.

Wat je nu al kunt doen

Maak een lijst van de AI-systemen die je team gebruikt. Zet bij elk systeem of het emoties afleidt, en of het iets beoordeelt over werving, prestaties of gedrag. Het eerste mag op de werkplek niet, het tweede vraagt vanaf december 2027 om de plichten uit artikel 26.